Is Geloof onze redding?

Tijdje stil geweest op dit blog. Stil doordat ik geraakt ben van wat er op dit moment allemaal gebeurt in deze wereld.

Het lijkt wel alsof we midden in Bijbelse verhalen verkeren.

Het begint voor mij al op 9-11, we zijn allemaal getuige van twee vliegtuigen die zich in twee hoge torens boren. Onwerkelijk als je dit verhaal iemand verteld die het zelf niet gezien zou hebben, maar de videobeelden zijn voor eeuwig terug te zien. Beelden op ons netvlies gegrift. Woorden zijn niet nodig om dit in detail opnieuw te beleven.

Dan zie ik sprinkhanenplagen alsof het letterlijk een filmset is dat een bekend verhaal uit de Bijbel speelt.

Ik zie duizenden vluchtende mensen, alsof ook dit verhalen van heel lang geleden zijn.

Nu dan Corona, een onzichtbaar virus dat de hele wereld op z’n kop heeft gezet.

Ik reed laatst in de auto en zag al die andere auto’s in het verkeer en dacht, iedereen, iedereen is nu getroffen door dit virus. Een vrij of zorgeloos leven heeft op dit moment even niemand meer. Het mondmasker maakt dat vanaf vandaag nog duidelijker.

En de discussie die dit alles geeft, is toch ook een beschrijving van een Bijbels verhaal we kennen als de toren van Babylon. Iedereen wil wat zeggen, we spreken allemaal dezelfde taal, maar elkaar horen doen we niet meer.

Hebben we als mens geloof nodig om te overleven?

Laatst, en ik kan het nu niet meteen terugvinden, ik dacht in een uitgave van de Quote, een artikel waarin werd beschreven dat uit een studie bleek dat volksstammen die waren opgegroeid met een sterk geloof, in tijden van nood, dat geloof konden gebruiken om te overleven. De mensen zelf waren zich van dit succes niet bewust, maar retrospectieve studies lieten dit zien. Dat net die volksstammen met een sterk geloof in de geschiedenis steeds zij waren die hadden overleefd.

Zou het? Dat het gros van de mensheid het geloof verloren is en niet meer weet wat er echt toe doet? Daarmee de essentie van dit leven mist?

Ik hoorde het Damiaan Denys, de Belgische psychiater aan tafel bij Jinek zeggen; De mens heeft wellicht rampen en oorlogen nodig om een soort van resetknop in te zetten. Om vervolgens weer te kunnen gaan opbouwen.

Hebben we daar rampen en oorlogen echt voor nodig?! Of zouden de verhalen die al duizenden jaren geleden door andere mensen ervaren en opgeschreven zijn in van die dikke boeken genoeg moeten zijn om lering uit te trekken?

Zouden net die verhalen ons moeten laten zien wat er werkelijk toe doet?

Is “een geloof” dan toch de redding van de mensheid?

Ik geloof zelf niet in die almachtige God die als een man met baard, vanuit een prachtig gekleurde hemel op ons neerkijkt en met bij wijze van spreken door aan touwtjes te trekken, de regisseur van al dit is. Ik geloof wel in de kracht van geloof. Dat als iemand echt gelooft, vanuit de kern van het hart, het mogelijk is wonderen te verrichten. Ik geloof in iets dat groter is dan ons, een Goddelijke kracht, iets dat met geen woorden te beschrijven is. Enkel mogelijk om met verhalen die bijna niet voor te stellen zijn te beschrijven is. Is een geloof dan toch een mogelijke redding?

De mensheid heeft altijd al kennis willen delen. Dat wij kunnen terugkijken in de geschiedenis, van daaruit ook prognoses kunnen maken voor de toekomst, maakt dat we mens zijn.

Kijk nu naar de mogelijkheid om vooruit te kijken, daar is die hele Corona-crisis nu op gebaseerd. Omdat met de prognoses die gemaakt worden over de bezetting van ziekenhuisbedden, we daar rekening mee houden om erger te voorkomen en vanuit de politiek strenge maatregelen worden geadviseerd om dat wat vanuit wetenschap bekend is ook toe te passen.

Of dit alles het tij kan keren? Moeten we ons niet net nu even allemaal realiseren hoe klein we zijn? Dat wij niet oppermachtig zijn, maar dat we net heel nietig zijn en nederig moeten zijn naar dat wat ons gegeven is. Respect voor elkaar, voor de natuur en voor al het leven hier in dit aardse paradijs.

De mens is als een kunstwerk.

De mens is als een kunstwerk, uniek en bijzonder.

Begin deze maand had ik een workshop beeldhouwen op Chateau St. Gerlach. Frans Kemps, een goede vriend van me, had deze kunstdag georganiseerd.

Frans is een levensgenieter puur sang. Van lekker eten koken, een goed gesprek hebben tot aan van kunst genieten en zelf kunst maken. En Frans wil dit alles heel graag delen met anderen, samen genieten, een prachtig mens dus.

Frans is coach, loopbaanbegeleider, maar hij is niet zo maar een coach, Frans is een mens-coach. Dat wil zeggen dat als je bij hem in therapie bent, het meer een gesprek is als vrienden onder elkaar dan dat het een therapie of coachgesprek is. Een luisterend oor, met daarbij de kunst om op de geschikte momenten precies die informatie te geven die nodig is om de goede vervolgstappen te kunnen nemen.

Frans heeft mij ook kennis laten maken met ACT. En zo ben ik langzaam in ACT gegroeid en zelfs door ACT min of meer gegrepen. In maart dit jaar, op het hoogtepunt van de Corona, via ACTinActie, een training voor professionals gevolgd. Alle stappen van het ACT-model in detail geleerd. En vanwege Corona was onze training na één sessie enkel nog online mogelijk. Gisteren hadden we vanuit de organisatie van ACTinActie als tegemoetkoming een gratis terugkomdag COVID-proof in Van der Valk Maastricht. Als levensgenieter een ideale plek om een dag te mogen vertoeven. Design, aandacht voor vorm en stijl, lekkere koffie en heerlijke lunch, genieten met de grote zachte G.

Tim Batink himself gaf deze terugkomdag inhoud. Tim ademt ACT, hoe mooi om in demonstraties en workshops te zien hoe hij de tools tot in perfectie beheerst om op de verschillende thema’s binnen ACT in te zetten in de therapie.

En al kijkend naar dat proces, zag ik het. Net als de kunstenaar die met verschillende tools, langzaam en bedeesd stukjes hakt uit een grote steen. Voorzichtig en met veel respect voor materiaal en gereedschap, met veel geduld voor het proces, zo werkt ook een goede therapeut aan de mens die voor hem zit.

Een kunstwerk dat langzaam ontstaat. Steeds mooier wordt.

En zo is ook de mens, net als een kunstwerk. De tools, de metaforen en geleide-oefeningen die ACT geeft, zijn de instrumenten die je kunt inzetten om aan de mens die voor je zit te werken.

Voorzichtig en met veel respect, met aandacht en gevoel. Kijken en goed luisteren om vervolgens een stapje verder te komen. Vanuit het hart aanvoelen waar het nodig is om even een tikje te geven in de goeie richting.

De mens is als een kunstwerk, uniek en bijzonder mooi als je de tijd neemt om er naar te kijken.

Telefoneren met hoortoestellen

Vandaag mijn regulier audiologisch spreekuur. Dat wil zeggen jong en oud, plotseling gehoorverlies of al langer bestaand gehoorverlies maar steeds meer problemen met het horen. Een gevarieerd spreekuur met zoveel verschillende vragen en verhalen.

De kern is steeds het minder kunnen horen, niet meer kunnen deelnemen aan gesprekken en beperkingen in de sociale contacten. Net nu waar mondkapjes, plexiglas en afstand nemen het allemaal nog moeilijker maken.

Een aspect ik vandaag al enkele keren op het spreekuur heb gehoord is het probleem van het telefoneren bij gebruik van hoortoestellen. Een aantal patiënten die aangeven het hoortoestel uit het oor te nemen op moment ze gaan telefoneren. Als ik dan vraag hoe ze de hoorn van de telefoon tegen het oor plaatsen, blijkt dat de de hoorn, zoals gewend, tegen de gehoorgang wordt aangedrukt. Zelfs met als het hoortoestel in het oor zit.

Daarmee druk je dus eigenlijk de gehoorgang dicht en gaat het geluid vanuit de telefoon minder goed binnenkomen.

Beter is het om het hoortoestel gewoon te gebruiken, ook bij telefoneren, maar dan de hoorn van de telefoon iets hoger te houden, net boven de oorschelp. Want de microfoon van het hoortoestel zit namelijk net boven de oorschelp. Op het moment het geluid vanuit de speaker van de telefoon direct in de microfoon van het hoortoestel komt zal de versterking optimaal zijn en het geluid veel beter binnenkomen.

Ik geef steeds het advies om dit te oefenen en hiervoor een familielid of goede kennis te bellen en deze te vragen een willekeurige tekst te gaan voorlezen, zodat u dan kunt oefenen hoe de hoorn van de telefoon het beste te houden is.

Ik schrijf er deze keer maar een blog over in de hoop dat dit gedeeld wordt met zij die allemaal een hoortoestel gebruiken. Te vaak, vandaag dus op m’n spreekuur weer opnieuw, merk ik dat mensen dit niet weten, zich er niet bewust van zijn en het zo veel beperking geeft, terwijl het met een kleine aanpassing heel veel verschil kan maken. En dat gun je toch iedereen.

Net nu is communicatie op afstand o zo belangrijk.

Daarom delen mag!

Wat zegt u?!

Frappe latte of frappuccino? Denk ik dat ze vraagt. Haar lippen bewegen en ik probeer de woorden die ze spreekt te vormen in m’n hoofd. Zij verstaat mij niet. Ik geen woord van wat zij zegt. Grote platen plexiglas tussen ons verhinderen de geluidsgolven om door te komen.

Ook de klant die voor me stond, moest in gebaren en aanwijzingen als in Hints duidelijk maken wat zijn bestelling was.

Het lijkt wel een landelijk gehoorexperiment om het grote publiek te laten ervaren hoe het is om slechthorend te zijn. Hoeveel moeite het kost om je verstaanbaar te maken in barre akoestische omstandigheden. Hoeveel gebaren, woorden, aanwijzingen en gezichtsmimieken zijn er nodig om de overdracht van informatie duidelijk te maken?

Creatieve oplossingen bedenken in tijden van nood? Schrijven in plaats van spreken? Via mobiele telefoon je bestelling al doorgeven? Gebaren in plaats van spreken?

Het verstaan van het gesproken woord, communicatie face to face, lijkt in het dagelijkse leven steeds moeilijker te worden.

Wellicht dat tips die we normaal aan slechthorenden geven nu in het dagelijkse leven voor iedereen bruikbaar gaan zijn. Vandaar hier de meest gebruikelijke:

Kijk elkaar aan, maak eerst oogcontact. Zeg gewoon eerst “Hallo”. Die herkent iedereen😊.

Duidelijk articuleren. Veel informatie halen we uit het mondbeeld. De visuele input is zelfs sterker dan de auditieve. Het Mc.Gurk-effect laat dit duidelijk zien.

Niet luider spreken, maar wel langzamer. De toehoorder krijgt de tijd om na te denken wat er gezegd is.

Bij herhaling gebruik van andere woorden met eenzelfde betekenis. Misschien zijn net bepaalde letters niet goed gehoord, door andere woorden te gebruiken kan de combi net het resultaat geven.

Heb geduld en blijf vriendelijk.

Jij weet niet wat de ander niet hoort. Aan de ander kun je niet zien wat die wel of niet gehoord heeft.

Op mijn spreekuur zie ik regelmatig koppels die thuis problemen hebben in de communicatie. Niet vanwege de relatie, maar vanwege de oren. Als ik met het voorbeeld kom dat als de een in de woonkamer zit met de TV aan en de ander in de keuken staat met de wasemkap aan, het in die luistersituatie zelfs met een perfect gehoor onmogelijk is elkaar goed te verstaan, zegt de lach en herkenning in de ogen naar elkaar toe vaak al meer dan genoeg.

Bewust worden van de beperkingen in het horen is de eerste stap, rekening houden met elkaar de tweede.

Heb oog én oor voor elkaar!😊

Het ultieme vakantiegevoel

Het zachte zwoele briesje van de wind is te horen in de bomen. Krekels die tsjirpen in de warme zon. Het lichte geroezemoes van de auto’s en motoren hartje Valkenburg. Vogels die tjilpen en druk in “gesprek” zijn. Een deur die dichtvalt ergens bij de buren. Schreeuwende kinderen in de achtbaan Valkenier. Onverstaanbaar gemurmel van een gezellig gesprek in de verte.

Heerlijke zomergeluiden. De vakantie is begonnen.

De eerste vliegles

“Papa Tango Charlie, ready for depature, clear for take off”. De gashandel vol open. Daar gaan we dan. In een tweezitter racen we van nul in een paar seconde naar topsnelheid om los te komen van de grond. Mijn hart bonst in m’n keel. Als een vuurpijl schieten we omhoog. En meteen voel je de turbulentie die vandaag extra voelbaar gaat zijn, want met 30 graden plus is er veel thermiek. De warme lucht boven het asfalt duwt beide vleugels meteen krachtig omhoog. Al gauw zie ik de Maas liggen in dat prachtig Limburgse landschap, de Maas waar we koers op zetten. Deze duidelijke lijn in het landschap gaan we volgen richting Born, “off to BRAVO”.

Daar boven het vlieggebied rondom Roermond hebben we het luchtruim zowat voor ons helemaal alleen. Vanaf het begin mag ik zelf “in controle” zijn, de stuurknuppel, de gashendel en met beide voeten bijsturen. Vanaf BRAVO gaan we helemaal los. Stijgen en dalen. Scherpe bocht links, scherpe bocht rechts, met prachtig uitzicht op de stad Roermond. Én op de metertjes letten. Snelheid. Toerental van de motor. Hoogte en stijgingssnelheid. Daar we op zicht vliegen is het van belang de afstand tussen horizon en bovenkant dashboard gelijk te houden. Het lijkt er op dat ik zowat zes parameters heb die ik onder controle moet krijgen om het toestel stabiel en in lijn te houden. Grappig is dat hierin precies een ACT-element in zit. Hoe meer ik probeer met kracht bij te sturen, hoe onstabieler het toestel wordt. Op het moment ik het wat losser laat en minder weerstand bied, bij wijze van spreken het toestel min of meer het zelf laat doen, maar toch lichtjes bijstuur, het veel beter gaat. Hoe mooi de parallel met het leven. Waarin we vaak op allerlei manieren bijna krampachtig controle proberen te krijgen op en over alles wat er in ons leven gebeurt.

Het vliegtuig is als het leven. Groots en log, maar wij kunnen er altijd nog zelf richting aan geven. Niet altijd precies zoals we willen. Als het niet gaat zoals het zou moeten gaan (volgens ons), moet het maar gaan zoals het gaat. Bij grote impacts niet meteen sterk reageren, maar rustig blijven en lichtjes bijsturen. Daar waar het wel kan geef je meer gas bij en met de neus omhoog, het doel in zicht, stijg je naar grotere hoogtes. Vliegen is net als (het) leven. 😊

Wat een bijzonder mooie ervaring was deze eerste proefles. Van het eerste moment tot de landing was het zo’n wow-moment. Dat is zo’n moment/ervaring waarin al je zintuigen gericht zijn op de ervaring die je op dat moment doet. Iedereen heeft wel zo’n moment in herinnering. Op zo’n wow-moment wil je niets verliezen, net daarom neem je als vanzelf alles heel sterk waar. Al je zintuigen vol open. Alles neem je intenser waar, kleur, geur, geluiden, gevoel. Zo’n wow-moment voor altijd in je geheugen gegrift.

Helemaal in het hier en nu zijn. Mindfulness is hierop gericht. Voor velen klinkt Mindfulness zweverig in de oren. (Leuke zin voor een audioloog die vliegles neemt😊.) Echter de essentie van mindfulness is bewuster te ervaren van datgene wat je beleeft. Het is een vaardigheid die je kunt trainen, net als fietsen, net als vliegen. Leren bewust je zintuigen open te stellen, waardoor je meer van het moment zelf kunt genieten en intenser je leven kunt ervaren. Die vaardigheid mindfulness, is een belangrijke pijler binnen het ACT-model. Daarover beslist in komende blogs nog meer.

De landing is ingezet. Vanuit het Noorden vliegen we naar de landingsbaan, net als we boven het warme asfalt komen, duwt de warme lucht ons plots nog even een aantal meters omhoog. Zo sterk had de instructeur de thermiek vandaag nog niet bedacht. Heel beheerst en rustig met kleine correcties “stuurt” hij bij. “Verkeer van rechts” noemt mijn collega maatschappelijk werker het steeds, onverwachte events die op ons (levens)pad komen. Hoe we daar vervolgens op reageren en op bijsturen is van groot belang in hoe we uiteindelijk de touchdown kunnen maken.

En zo staan we weer veilig aan de grond met een van mijn droom-activiteiten afgevinkt op de Bucket-list. Daarmee het verlangen om zelfstandig te kunnen vliegen nog sterker dan ooit te voren.

De grote antieke klok.

Op Hoorzaken een mooi overzichtelijk artikel over “Hoe luid is mijn tinnitus?”.

Hoe luid is mijn tinnitus?

“Het lijkt erop dat slechthorenden met tinnitus extra in het nadeel zijn bij het verstaan ten opzichte van slechthorenden zonder tinnitus. Onduidelijk is precies waardoor dit komt.”

Vanuit m’n klinische ervaringen denk ik dat dit met luisterinspanning te maken heeft. Op het moment dat we gehinderd worden in spraakverstaan zullen we eerder last hebben van geluid dan dat we niet gericht spraak moeten verstaan.

Volgende metafoor die wellicht daar antwoord op geeft.

Stel je hebt in de woonkamer zo’n een mooie grote antieke klok staan. Misschien een familiestuk van opa of oma. Prachtige klok.

En deze klok slaat elk half uur om te laten horen hoe laat het is.

Je zit in de middag te lunchen of een boek te lezen, slaat die klok twaalf uur. Vijf minuten later vraagt iemand “Heb jij die klok horen slaan?”. Waarop je bewust gaat nadenken en probeert te herinneren of je die twaalf slagen gehoord hebt. “Nee, heb ik niet gehoord”.

Om acht uur zit je het journaal te kijken, want er is die dag iets verschrikkelijks gebeurt en je wilt gaan horen wat er allemaal over verteld gaat worden. Die oude antieke klok loopt net een paar minuten achter en begint dus drie over acht, net op het moment suprême, het moment waarop het belangrijkste nieuws verteld wordt dat je graag wil horen, acht keer te slaan. Elke slag hoor je bewust en hindert in het verstaan van die nieuwslezer.

Dat irriteert zelfs zo erg dat je denkt: “Dat kan ook gewoon niet meer, die klok moet weg”.

Dit zelfde mechanisme zou ook wel eens de verklaring kunnen zijn dat bij tinnitus geroezemoes op de achtergrond de ene keer rust geeft en afleiding en de andere keer net die omgevingsgeluiden heel hinderlijk zijn en tinnitus nog meer van zich laat horen.

Daarbij een licht gehoorverlies geeft sowieso al in een rumoerige omgeving een vermindering van het spraakverstaan. En op het moment dat de luisterinspanning toeneemt, omgevingsgeluiden al hinderlijk zijn, maar nog meer ook de tinnitus er nog eens bij komt, dit een toename in de bewuste perceptie van de tinnitus geeft. Want de tinnitus hindert in het verstaan van het gesproken woord.

Dit zou wellicht ook een verklaring kunnen zijn dat als een hoortoestel een verbetering geeft in het spraakverstaan, daarmee de luisterinspanning verminderd wordt, zo kan een hoortoestelaanpassing een verlichting geven in de tinnituslast. Echter als dat primair de verwachting gaat zijn is de aandacht gericht op wat het hoortoestelaanpassing doet met de tinnitus en is er meer aandacht voor de impact op de tinnitus en geeft daarmee nog meer hinder specifiek in moeilijkere luistersituaties.

Op het moment dat dan ook nog iemand heel veel stress heeft in net een moeilijke periode in het leven, komt dat energieverlies er ook nog eens bij, dan is het horen van een tinnitus al helemaal een belemmering in het spraakverstaan. Stress, overigens hoeft in deze niet enkel negatieve stress te zijn, die herkennen we allemaal, maar ook promotie op het werk, een groot feest binnen het gezin, het winnen van een miljoen, ook dat kan stress zijn, noem het positieve stress. Zaken waar je in je hoofd dan heel erg mee bezig bent. Nadenkt over vanalles. Energie kost. Zodat er minder te compenseren is op moment de luisterinspanning net meer nodig heeft.

Zo zien we dat horen, meer is dan enkel die oren.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee

Beste lezer,

Ik heb op het punt gestaan om te gaan stoppen met dit blog. Afgelopen week een boete gekregen van het ANP, meteen zonder pardon €450,-

Dit blog heb ik altijd met heel veel plezier geschreven, het was voor mij een uitlaatklep om dat wat mij raakte in deze wereld met jullie te delen.

Het schrijven was in eerste instantie altijd in een soort van dagboek voor mezelf, waarbij later bleek dat vele vrienden het aansprak en er veel steun aan hadden.

Zoals jullie wellicht weten raakt mij wat er in deze maatschappij gebeurt altijd heel sterk, daar schrijf ik over, met respect naar iedereen.

Maar wat me nu overkomen is raakt mij als persoon heel erg en het maakt mij zelfs helemaal van slag. Omdat in deze de confrontatie zit met een instantie (ANP) die op een zeer onmenselijke en intimiderende manier met het toepassen van strafrecht omgaat.

Bij mijn blog over de eerste perstoespraak van Rutte 17 maart j.l. had ik een foto gebruikt…nietsvermoedend en uiteraard “beetje dom”. En ja! Sorry vrienden fotografen, ik was te naïf dat ik dacht dat die foto wel rechtevrij toegankelijk was of dat het betreffende de rechten wel zou meevallen.

Een blogbericht waarin ik mijn respect betuig voor onze minister president. Zijn eerste persconferentie waarin de strenge maatregels moesten worden verteld aan die miljoenen kijkers. Rutte vond ik zo sterk hierin, hem wilde ik neerzetten als een mens die toch maar daar moet gaan staan en een heel land moet meekrijgen. In dit blog met woorden beschreven wat hij nu als persoon betekent voor dit land. En ja, hoe mooi om dat bericht te ondersteunen met een foto van de persoon zelf. Nu heb ik geen foto van Marc Rutte. Dus tja, even googelen en hop, mooie foto te pakken. Knip en plak. En daar stond die dan. Helemaal niet over rechten nagedacht, Corona-crisis net begonnen, nu midden in. Hoe zei Rutte dat ook weer? De start van het begin was het toen nog. Samen.

Vier weken later een boete. Per mail. Of ik even € 450,- wil betalen als boete. Dacht eerst nog het is een fishing-mail. Een grap, een criminele actie. Maar na een aantal andere getuigenissen op internet te hebben gelezen wist ik dat dit toch ernstig was.

RADAR en De rijdende rechter hebben beide al hun tanden er in stuk gebeten. Dus hoe ook is het betalen van de boete vereist, zo schijnt.

Zo schijnt, want ik vraag me sterk af of dit alles juridisch wel mag, een foto is creatief eigendom van de maker, de fotograaf. ANP heeft een bedrijf in België ingeschakeld om vrijwel continu het internet te doorzoeken op gebruikte foto’s, gebruikt door nietsvermoedende burgers het liefst, om die dan te pakken. Want die hebben toch geen mogelijkheid om tegen zo’n gigant als ANP juridisch op te boxen.

Ik heb meteen de foto verwijderd, trouwens alle foto’s die niet van mezelf meteen alles verwijderd. Want het lijkt er op dat ze blijven zoeken. En dat is waar ik nu echt door geraakt wordt. Dat nietsvermoedend zonder waarschuwing een dergelijk bedrijf burgers exorbitante bedragen als boete kan opleggen. En ok, iedereen weet dat je voorzichtig met rechten van creatieve eigendommen moet zijn. Maar als je op FB een muziekstuk gebruikt waar rechten aan verbonden zijn, krijg je eerst een waarschuwing. En bij meerdere overtredingen ga je echt problemen hebben. Dat vind ik dan ook heel normaal. Want pas dan ga je echt bewust misbruik blijven maken van de situatie. Ik wist echt niet dat dit risico zo groot was. Mij zul je dus ook geen foto’s meer zien gebruiken. Sterker nog dit heeft mij er dus toe gebracht om zelf te willen stoppen met dit blog. Dat is het mij namelijk niet waard. Maar net dat wat mij in dit blog over Rutte zo belangrijk was om aan te geven, het menselijke, de kracht van samen staan we sterk, dat wordt door dit juridisch bedrijf in opdracht van ANP volledig zonder pardon van tafel gegooid. Waarschijnlijk al honderden onwetende burgers die de dupe zijn geworden van deze praktijken. De onmacht die je voelt om dit niet te kunnen stoppen. Want dit is gelijk aan fishing mail, enkel dan op een “legale” manier. Of ik nu slachtoffers zoek om geld afhandig te maken met een gestolen pincode. Of ik ga opzoek naar nietsvermoedende burgers die denken dat het allemaal wel meevalt met die rechten op foto’s.

Wie kleurt er niet af en toe buiten de lijntjes en zoekt grenzen van het kunnen op? Dat maakt net dat we af en toe out of the box kunnen denken en nieuwe dingen ontdekken. Hoe vaak mijn creatieve creaties niet al “gewoon gebruikt” zijn. Anno 2020 heb ik me daar al bij neergelegd en andere inkomsten gezocht. Want als kleine zelfstandige heb ik niet die kracht die ANP heeft om op een zeer intimiderende wijze grof geld af te troggelen van onschuldige burgers.

Sowieso zie ik een ontwikkeling van open sources en het delen van creatief eigendom, dat maakt net dat er nieuwe dingen te ontdekken zijn. ANP dat voor persvrijheid zou moeten zijn en net zou moeten weten dat er een verandering gaande is in het delen van informatie, kennis en creaties zou hierin voorop moeten lopen.

Overigens het blog waar ik de meeste reacties van jullie op heb mogen ontvangen “50 jaar getrouwd”. Het samen vieren van de 50ste trouwdag van m’n pa en ma. Hoe zij mij gemaakt hebben tot wie ik nu ben. De kern van hoe wij geleerd hebben om met mensen om te gaan. De basis van ons bestaan. De kern ook waarom me dit nu hier zo raakt.

Frappant is, dat de foto die daar van m’n beide ouders genomen is, een foto is die zo maar op internet stond, zonder dat m’n ouders dit wisten. Die foto is ooit gemaakt door iemand, geen idee wie, maar m’n vader herkende de houding van hun beide en wist dat het in Hasselt was. Zonder dat zij het dus wisten prominent op internet te vinden. Nu is dit gelukkig een hele mooie foto van m’n ouders. Deze geeft exact de liefde weer tussen deze twee bijzonder mooie mensen. Maar zo zie je dat het gebruik en het delen van beeldmateriaal anno 2020 echt niet meer te controleren is. Als burger is men niet in staat om daar tegenin te gaan. En dan kan zo’n bedrijf als ANP via een “juridisch” bedrijf in België in opdracht een mooi verdienmodel creëren bovenop de rechten die al dik betaald worden op de foto’s.

Ik heb alle info die er nu nog staat gecontroleerd, hopende dat er nu geen claims meer van komen. Daarmee laat ik de blogs die er nu staan gewoon nog staan. Delen mag! Van mij krijg je geen claim.

Voor degene die af en toe foto’s gebruiken op internet of in een PowerPoint, een gewaarschuwd mens telt voor twee. Dus wees voorzichtig met plaatsen van andermans content, foto, video of tekst.

En heb respect voor het beroep fotograaf! Dank ANP om me dat nog duidelijker te maken.

Mindful(ness) koffie drinken

In het kader van mijn opleiding tot ACT therapeut wil ik graag met jullie mijn eigen persoonlijke ervaringen delen die ik vanuit de training meekrijg en van die prachtige eye-openers zijn.

Eigen ervaringen die mij hebben laten inzien wat de essentie is van ACT en de zes peilers waar ACT op gebouwd is. Eerder gaf ik al mijn gedachten weer met betrekking tot de peilers Acceptatie en Defusie. Vandaag wil ik de pijler Mindfulness met jullie delen.

Mindful is een vaardigheid die je kunt trainen. Het is een manier van bewust ervaren. Het leven in het hier en nu. Voor degene die dit voor het eerst hoort klinkt dat erg zweverig, maar ik hoop dat ik je kan laten ervaren hoe mooi en handig deze vaardigheid kan zijn in het dagelijkse leven. Ooit in het verleden heb ik al eens een volledige Mindfulness cursus doorlopen. Daar had ik al de ervaring met het rozijntje. Maar zoals de titel van dit blog al aangeeft gaat het vandaag niet het rozijntje zijn, maar “gewoon” het kopje koffie.

Dit ga ik doen aan de hand van een zogenaamde geleide-oefening. Ik ga je meenemen in de stappen die je kunt doorlopen om mindful het kopje koffie te drinken.

Het beste is dat je iemand de tekst laat voorlezen en jij de instructies gaat opvolgen.

Of wat ook leuk is, met huidige middelen heel makkelijk, je neemt eerst de tekst al lezend op en speelt je eigen stem dan op hoofdtelefoon af. Doe dit vooral met respect voor jezelf. Jezelf terughoren is vreemd, dat is voor iedereen in het begin even wennen. Maar op het moment je dit enkel met jezelf deelt en naar je eigen stem kunt luisteren is dat zelfs een van de andere pijlers Defusie. Waarover al in mijn vorig bericht geschreven.

Belangrijk voor deze oefening is dat je er de tijd voor gaat nemen, een plek zoekt waar je gedurende deze ervaring niet onderbroken zal worden door een ander in jouw omgeving. Zoek een plek waar jij je fijn voelt. Waar je even een tijd kunt gaan zitten.

Met voor je een vers gemaakt kopje koffie of nog beter een cappuccino, je zult straks erachter komen waarom.

De voorbereidingen zijn essentieel om het succes te ervaren. Dus vooral de rust en plek vinden om hier echt tijd voor te gaan nemen.

Als je al die voorbereidingen hebt getroffen, komt nu de oefening.

Zit je?😊 Met voor je dat kopje koffie, cappuccino of thee. Mag ook een glas water zijn of frisdrank. Laat het gewoon even daar staan op de tafel voor je.

Ik zal de oefening hieronder vanuit een kopje cappuccino schrijven, maar je mag ook elk ander drankje nemen.

(Tekst vanaf hier laten voorlezen of afspelen)

Ok. Ga eerst nu even letten op hoe je zit. Zit je lekker? Ga goed recht zitten met beide benen naast elkaar, voeten naast elkaar op de grond. Armen even rustend op je schoot.

Je mag nu je ogen sluiten of een punt voor je zoeken waar je je aandacht op kunt richten. Met de rug misschien tegen de rugleuning van stoel of bank. Misschien zit je gewoon rechtop los van de rugleuning, ook dat is prima.

Twee voeten op de grond. Voel even hoe je voeten de aarde raken. Als je schoenen aan hebt, hoe je voet in elke schoen zit. Met blote voeten hoe je je voetzool op de vloer voelt. Misschien koud of warm. Het materiaal waar je voeten op rusten in je schoen of op de vloer.

Je benen naast elkaar. Let nu even op hoe je op je billen zit, hoe jouw lichaam op de stoel of bank rust.

Haal even diep adem halen. Volg de stroming van de lucht in je lichaam. Adem even diep in en weer uit. Voel de stroming van de lucht in je lichaam gaan. Beweeg even met je rug en neem een rechte positie die voor jou fijn voelt.

Neem even de tijd om je bewust te worden van de plek waar je bent. Luister naar de geluiden om je heen, ook al is er een geluid waarvan je denkt dat dat jou stoort, laat ook dat geluid voor nu even toe. Neem het waar en richt daarna je aandacht weer op je ademhaling. Hoe je buik en borst bewegen bij het in- en uitademen.

Pak nu het kopje, de beker of het glas. Als je je ogen dicht hebt, laat degene die de tekst leest jou het kopje geven of ga met je handen voorzichtig op zoek en neem het voorzichtig in je handen.

Pak het kopje met beide handen voorzichtig vast. Let op de warmte. Als het nog te heet is, zet het terug en wacht dan even totdat je het kunt oppakken. Of neem het zo in je handen dat het veilig voelt.

Als het dus mogelijk is houd dit even in je handen vast, voel het gewicht. Neem misschien ook de temperatuur waar van het drankje. Voel de vorm van het kopje of het glas je in je handen hebt. Zonder te kijken, beste is dit met gesloten ogen te doen. Voel vooral nu met je vingers. Beweeg ook met je vingers zodat je de hele vorm tot je kan nemen. Voel de oppervlakte, de randen, misschien zelfs een opdruk of een reliëf in de zijkant. De onderkant, de rand, misschien een oortje wat er aan zit. Neem al dat waar.

Breng nu voorzichtig het kopje naar je neus. Op een veilige afstand (indien nog heet) ruik je aan de koffie. Probeer vooral enkel je neus te gebruiken. Laat de lucht door je neus stromen met de reuk van de koffie. Misschien voel je zelfs de temperatuur van de vloeistof. Bij koffie kan het warm aanvoelen, de warme damp die nog van de hete koffie komt. Of bij frisdrank kan in de zomer het zelfs beetje koud voelen. Of dat je bij een koolzuurhoudend drankje de prikkels tegen je neus voelt van de belletjes die ploppen aan het oppervlak. Ook dat alles neem je waar.

Laat de lucht door je neus stromen en ervaar in die stroming de reuk van de koffie.

Zeker bij cappuccino of een koolzuurhoudend drankje kun je zelfs het drankje bij je oor houden. Luister naar de luchtbelletjes die ploppen. Ja! Cappuccino en frisdrank maken geluid. 😊

Luister naar de “muziek” die een kopje cappuccino kan maken. Het ritme van het drankje.

Pak nu het kopje goed vast en breng het voorzichtig naar je lippen. Nog niet drinken. Ook al is het qua temperatuur al goed drinkbaar. Laat het kopje even rusten op je onderlip. Is het nog te warm houd het dan op een veilige afstand. Voel dan vooral de temperatuur. Misschien ruik je ook nog steeds die lekkere koffie.

Als de temperatuur aangenaam genoeg is, maak je contact met de rand van het kopje. Laat het daar even rusten.

Nu ruik je nog sterker dan voorheen en voelt de warmte, misschien springen er nog kleine belletjes aan het oppervlak tegen je lippen of rondom je mond.

Neem dit alles bewust waar.

Je voelt nu de temperatuur en weet dat het veilig is om zo een slokje te gaan nemen. Maar nog even niet.

Laat het kopje even zo daar hangen op je lippen.

Adem nog een diep door je neus in en weer uit.

Je hebt er nog niet van gedronken. Je hebt alleen nog voor nu ervaren. Open nu je ogen. Kijk vooral nu eens even. Kijk naar de kleur. De vorm van het kopje. Maar vooral ook naar de vloeistof in dat kopje. Hoe het aan de rand het kopje raakt. De structuur die je ziet. Misschien zie je nu ook de belletjes aan het oppervlak springen. Als je een glas hebt kun je er ook in kijken, wat gebeurt daar allemaal? Kijk misschien zelfs eens even door de vloeistof heen.

En opnieuw even weer de aandacht naar je ademhaling. Je houdt het kopje weer zo dicht voor je, zodat je misschien zelfs de koffie weer sterk ruikt.

Neem nu een slokje, maar laat het heel even in je mond. Voel het op je tong liggen, de temperatuur is goed, proef de verschillende smaken die jouw tong nu activeren. Houd dat even vast. Speel er even mee. Nog eens in- en uitademen en pas dan slik je.

Neem nog een slok op deze manier. Neem de tijd. En geniet zoals je nog nooit van een kopje koffie genoten hebt. Intens het proeven van de smaak.

Wat heeft dit nu met jou gedaan? Hoe heb jij dit eerste mindful kopje koffie ervaren?

Maar los van dat je bewuster hebt kunnen genieten, was je gedurende dit alles in het hier en nu. Dat is net de essentie ook van deze oefening. Om in het huidige moment te zijn.

Dat werd me gedurende de training nog duidelijker met de vraag of ieder een moment in het leven kon beschrijven waarop je zo’n AHA-Erlebnis hebt ervaren. Alle cursisten hadden wel zo’n moment. Beschreven dit ook. En wat bleek dat al die moment één belangrijke gezamenlijke eigenschap hadden.

Dat je op dat moment volledig in het hier en nu bent. En dat net dan alle zintuigen vol open staan om dat moment intens te beleven. De meeste van die momenten zijn gebeurtenissen of ervaringen die je zeker niet elke dag kunt beleven. Maar je zou wel vaker bewuster in het hier en nu kunnen leven. Intenser van momenten kunnen genieten. De kern van een mindful leven leiden. Een van de pijlers van ACT.

Wordt vervolgd.

Time to ACT!

Bezorgd zijn we nu denk ik wel al allemaal. De komende tijd gaat hoe ook spannend zijn.

Zelf ben ik heel bezorgd, om bijna iedereen om me heen, m’n gezin, m’n ouders, broers, vrienden en collega’s. Zelfs om heel Nederland en de wereld. Erg hè?! 😊

Waar gaan we met z’n alle heen? Hoe ziet de toekomst er uit?

Die bezorgdheid kan mij verlammen, kan mij bijna enkel zicht geven op al die beren op de weg.

Bij toeval ben ik net aan een cursus ACT voor professionals begonnen. Aline Kruit is mijn trainer. Eerste bijeenkomst hebben we nog net, met in achtneming van de strenge regels, afgelopen vrijdag (13 maart) gehad, volgende sessies gaat voor de hele groep online zijn.

ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Een strategie of een manier die je kunt inzetten om anders en hopelijk beter met problemen om te gaan.

ACT gaat niet proberen de inhoud van je probleem te veranderen, zoals bij CGT cognitieve gedragstherapie het geval is, maar ACT gaat er min of meer van uit dat waar je problemen mee hebt dat je dat niet kunt veranderen, maar wel de manier waarop je dan met dat probleem omgaat. Angst, bezorgdheid, speelt hierbij een grote rol.

Nu denk ik dat we de komende tijd genoeg thuis gaan zijn, genoeg tijd dus om in detail hier mee bezig te gaan zijn. Nieuwe inzichten leren kennen.

Vanuit die eerste bijeenkomst en literatuur die ik al gelezen had is me één ding duidelijk geworden. ACT kan ik heel goed gebruiken in de periode die nu komen gaat. Waarom zou ik de informatie vanuit de cursus, die mij een compleet nieuwe visie en kracht geeft het Coronavirus mentaal beter aan te kunnen, niet met jullie delen?

Daarom ga ik het gewoon hier met jullie delen, zij die het leuk en interssant vinden gaan het lezen. Heb je zoiets van waar heeft die Scheijen het over? Heb ik helemaal niks aan. Hoop ik dat je niet toch blijft lezen en je enkel irriteert aan de wijze waarop ik dit ga schrijven. Namelijk open en eerlijk. Hoe ik het zelf beleef. Stappen die ik in gedachte ga maken, zelf leren om anders er mee om te gaan.

Dat is namelijk de basis van deze cursus, titel “ACT voor professionals”, ook al is die dus bedoeld voor trainers, therapeuten en coachers, je zult ook als professional zelf eerst ACT helemaal moeten doorlopen en ervaren. Met de billen bloot gaan dus! Laat ik dat proces samen met jullie gaan delen, in de hoop dat je er ook iets aan hebt. En ben jij al ACT getraind en heb je op of aanmerkingen, hoop ik dat ook jij die hier durft te delen, zodat we er allemaal van kunnen leren.

En wie weet, is het mogelijk om hiermee de moeilijke tijd die komen gaat samen te doorlopen.

ACT is een open source training, dat wil zeggen dat heel veel info vrij toegankelijk is. Het wordt zelfs aangespoord om die info te delen. Om meer en meer mensen deze nieuwe technieken eigen te laten maken. Het is een andere wijze om met problemen om te gaan.

De allereerste oefening die werd gegeven was dan ook bedoeld om dit inzichtelijk te maken. Aline riep uit de groep drie personen naar voren en deze werden in één lijn achter elkaar gezet. De ene persoon was ons, de mens, wij. De middelste persoon stond symbool voor alle problemen die we zo tegenkomen in ons leven, zaken waar we ons zorgen over maken. En de laatste persoon in de lijn stond als zijnde alle waarden die wij belangrijk vinden in ons leven. Waar staan we voor, wat vinden wij belangrijk? Welke doelen stellen we onszelf?

En als deze drie mensen zo in een lijn staan dan kun je als mens bijna die waarden niet zien, je bent bijna altijd gefocust op de problemen die voor je staan. Die probeer je dan weg te duwen, of van weg te lopen. Je probeert over die problemen controle te krijgen. Weg te nemen het liefst. Maar al dat lukt steeds niet, dus moet je gaan kijken of het anders kan.

En daar was voor mij die eerste eye opener. Die problemen kun je meestal niet wegnemen, die bezorgdheid en angst is er, kan ook heel normaal zijn. Ik bedoel, CORONA, er komt ook echt iets op ons af. Dus dat we bezorgd zijn is nu heel normaal.

De truc is om te zien dat je ook naast die problemen, naast die angst, kunt gaan staan, waardoor je vol zicht krijgt op jouw eigen waarden. De problemen en angsten zijn er nog steeds, die kun je zien, maar ze belemmeren niet het zicht op jouw waarden en doelen in je leven. Hoe mooi is dat? Die mogelijkheid is er dus. Alleen, dat is niet zo even gedaan. Daar is dus die training voor.

Maar zoals hier nu. Coronavirus, is er, de veranderingen die dit geeft ook, kunnen we niet gaan wegnemen, hebben we mee te dealen. Hoe we daar mee omgaan is aan onszelf. Ik ga er naast proberen te staan en oog te hebben voor mijn eigen waarden, wie ik ben. Doelen die ik mezelf stel probeer ik ondanks alles wat er nu speelt nog steeds voor ogen te houden. Grappig dat in dit gezegde, “het voor ogen houden” dit eigenlijk ook al zegt.

Ik ga dit proces met jullie delen. Tussendoor ga ik zeker ook weer schilderen en dat alles gewoon hier met jullie delen. In de hoop jou als lezer te inspireren en jouw eigen talenten net nu in te zetten. Jouw eigen waarden en doelen te gaan zien en naar toe te werken. Wie weet kunnen we dan na Coronatijd samen zeggen, het was een moeilijke tijd, maar ik had hem eigenlijk niet willen missen, want ik heb er enorm veel van geleerd en aan gehad.

Time to ACT! 😊

Heb vertrouwen

Toespraak van Rutte heeft vertrouwen gegeven. Het gekozen beleid is de beste strategie en die is geniaal gekozen!

Langzaam een cordon opbouwen vanuit een menselijke groepsimmuniteit.

Heb vertrouwen. Het is dus zelfs nodig dat mensen ziek gaan zijn. Alleen dat moet wel gecontroleerd gebeuren.

Dat er heel veel mensen ziek gaan zijn is een gegeven, worden ook maatregelen voor getroffen. Ziekenhuizen draaien nu al overuren in de voorbereidingen op de bulk aan zieken die hoe ook komen gaat. Kunnen we niet omheen.

De toespraak van Rutte gisteren was voor mij een vergelijkbaar historisch moment als 911. Duidelijker kon Rutte niet zijn.

Ongekend dit wat er nu gebeurt. Maar neem van mij aan, wat ben ik blij dat wij een Rutte aan het roer hebben en geen Trump. Trump die geen oor heeft voor de wetenschap.

Rutte die notabene in zijn toespraak aangeeft dat het serieus nemen van onze specialisten nu belangrijker is dan ooit tevoren.

Maar ook bijzonder om te zien hoe ontdaan en bezorgd Rutte zelf is. Een mens mens, die zich zeer bewust is van de keuzes die hij maakt. En ik geef het je te doen. Al die factoren die er nu toe doen, om daar rekening mee te houden. Dus ook de lange termijn gevolgen van deze crisis mee te nemen in de moeilijke besluiten die nu genomen moeten worden.

Ik heb vertrouwen in het beleid dat nu gekozen is. In de hoop dat we straks als land weer het beste jongetje van de klas mogen zijn.

Tot die tijd heb oog en oor voor elkaar. Help de ouderen om ons heen. Genoeg mooie initiatieven die beginnen te groeien. Ook dat is iets waar we als land grootst in kunnen zijn.

En tot gauw! Zodat we elkaar gezond en wel weer de hand mogen schudden en ons onbezorgd druk mogen gaan maken of een gezegde als “het beste jongetje van de klas” anno 2020 nog wel genderproof is? 😊

Corona!

Het Corona virus houdt ons allen nu wel al een tijdje bezig. Hoe snel is dat niet gegaan?

Hulde aan zowel ons huidige regering, als ook de zorginstellingen, die het nu zo moeilijk hebben.

Politiek die met de sociale druk en gestuurd vanuit informatie waarvan we echt nog niet weten wat het beste is, belangrijke besluiten moet nemen. De zorginstellingen die zich voorbereiden op een bulk aan zieken die hoe ook de komende weken nog komen gaan. Cijfers hebben laten zien dat we de lijn van Italië nog volgen. Maar er is een strategie, een plan!

De gouden tussenweg. De scherpe lijn waarop een Max Verstappen een bocht neemt in de Formule 1. Hoe mooi om dit te zien. De kennis die we als mensheid hebben om keuzes te maken en daarmee winnen. Topsport op alle gebieden. Ik heb vertrouwen dat we in Nederland nu de beste mensen aan het roer hebben staan.

Geniaal is het plan dat er nu gesmeed is, we hebben geleerd van wat gebeurd is. Vanuit een menselijke groepsimmuniteit langzaam een cordon op te bouwen voor zij die een verhoogd risico hebben om te overlijden. Strenge regels zijn daarom nu voorgeschreven om dit proces gecontroleerd te laten gebeuren. Het is nu ook aan ons! Wij zijn zelf onderdeel van dit geheel.

Handen wassen, hoesten en niezen in je elleboog, voel je je ziek, zwak of misselijk, BLIJF THUIS! En allen die in de risicogroep zitten en bij het oplopen van het virus te weinig weerstand hebben, krijgen nu het advies zo min mogelijk, beter zelfs geen contact te hebben. Zestig plus. Ook dan, blijf thuis! Gelukkig hebben we nu social media en andere technieken om zonder lijfelijk aanwezig te zijn elkaar te spreken en te zien. Evenementen en plekken waar meer dan honderd mensen samen zijn mogen nu niet plaatsvinden. Dit alleen al heeft drastische gevolgen in onze maatschappij. Dit is de meest ingrijpende keuze die er nu gemaakt is. Met al deze strenge regels hopen ze de komende weken de verspreiding van het virus in te dammen. Aantal zieken zal verder gaan groeien, dat hebben de cijfers laten zien, dat is ook goed en nodig in de strategie die gekozen is, daarom is het noodzaak om vanaf nu de strenge regels te gaan volgen!

Ons hoofd koel houden, in de hoop dat we die drie weken doorstaan en met de aangegeven regels de storm overleven. We gaan goed ziek zijn, dat is zelfs nodig, de meesten zullen dat thuis moeten uitzieken en enkel zij die levensbedreigend ziek zijn, zullen in ziekenhuizen worden opgenomen. Een verdeling van zorg is al gemaakt. Ziekenhuizen maken zich hier al voor klaar.

Maar de schoorsteen zal moeten blijven roken. De economie kan niet stilvallen. Dus ook daarin keuzes maken op het scherpst van de sneden. Want straks, op de lange termijn hebben we het geld hard nodig om zij die nu verlies lijden te kunnen helpen. En zonder geld geen zorg. Zonder geld geen brood op de plank. De complexiteit van ons hele stelsel, de maatschappij.

Daarom probeer ik er nuchter, van een afstand, als dat nog kan, naar te kijken. Zo snel het virus zich als een micromechanisme kan verspreiden, zo snel gaat nu ook de informatie en nog sterker de emoties hierover op social media. Waarbij we ons nog niet bewust zijn van de kracht die ook dit platform kan hebben. Met daarbij nog een belangrijk ander element dat eveneens al een lange tijd in onze maatschappij heerst, de politieke krachten die er spelen om ultra rechts steeds meer power te geven.

Een cocktail van elementen die ik nog zorgelijker vind dan enkel het Coronavirus zelf.

Project X ligt me nog scherp op het vizier. Een grap op social media die snel bijval kreeg van de normale informatiebronnen, krant en tv. Ik zag het gebeuren bij De Wereld Draaid Door die er als eerste meer aandacht aan gaf, social media pakte dat weer op en zo was dit item al snel op het nationale nieuws te zien. In nog geen maand tijd was het uitgegroeid tot een landelijk event waar we de gevolgen allemaal van hebben gezien. Zelfs wereldnieuws werd het. Hierbij ging het nog enkel om een grap en een klein dorpje ergens in Nederland. Bij Corona gaat het in ons hoofd over leven en dood, is het dichter bij huis.

Laten we van onze geschiedenis leren. De Spaanse (mag die naam nog wel?) griep, SARS en nog vers in mijn eigen geheugen de ontwikkelingen en ontdekking van het HIV-virus, Aids. In het begin was daar toen ook de onwetendheid, de paniek, zeker toen bekend werd dat de overdracht vooral bij seksueel contact plaats heeft, met alle gevolgen en misverstanden van dien.

En toen was er nog niet eens social media en een politiek ultra rechts georiënteerde beweging.

Want ook zij hebben alweer gretig van zich horen, onze blonde rakker en zijn narcistisch vriendje, die bij dit soort gelegenheden precies weer de gemoederen weten aan te spreken, als een onemanshow treden beide heren op met een voortreffelijke performance met exact gekozen woorden. Deze optredens vervolgens breed op social media worden gedeeld om daarmee weer zieltjes te winnen voor de komende verkiezingen. Een hele opsomming van al het sentiment dat er nu toch al in onze samenleving leeft de revue in beider pleidooien passeert. Ook dat hebben we al eerder gehoord. “Minder-minder” is een begrip dat voor altijd aan één persoon gekoppeld zal blijven.

Een cocktail van elementen die de gemoederen raken en waarmee leiders, managers, ministers en directeuren, beslissingen moeten gaan nemen wat nu het beste is, om deze samenleving bij elkaar en gezond te houden.

Gisteren ben ik zelf begonnen aan een ACT-training voor professionals. Ja, voor alsnog (vrijdag 13 maart) draait de wereld nog gewoon even door. De komende weken gaat dat zeker nog anders zijn. In die training van ACT zit één belangrijke peiler, dat is defusie. De kracht van taal, de kracht van woorden zelfs. De oefening die mijn ogen heeft doen openen hoe sterk dit is, is de volgende: neem het woord Corona. Waar dachten we daar een jaar geleden aan? Welke woorden kwamen er toen in je naar boven gekoppeld aan Corona?

Toen was Corona nog enkel dat biertje, dat specifieke flesje zie je zelfs voor je. Corona. Schijnt ook een liedje van te zijn. Of de Corona bij de verdediging van een proefschrift. De hoogleraren in die halve cirkel om de promovendi heen zitten en lastige vragen moeten stellen. Corona het Latijnse woord voor kroon. Dat waren de woorden en gedachten die we toen hadden bij het woord Corona.

En nu?! Wat wordt er nu aan gekoppeld? Ziekte, dood, ellende, besmetting, uitval, handen wassen, hoesten en niezen. Corona, het woord alleen al is nu heel sterk. Het gevoel ook. Die koppeling gaat net als “minder minder” niet meer uit ons geheugen weg.

De kracht van taal. Die ons ook heel veel geeft. Dat jij hier deze tekens in woorden hebt kunnen omzetten, je mijn gedachte in deze hebt kunnen volgen, maakt dat we kennis kunnen delen, wetenschappelijk onderzoek kunnen uitvoeren om op hoog niveau topsport te bedrijven. Om met al die kennis de perfecte bocht te nemen in een Grand Prix. Met woorden kunnen we nadenken over wat voor nu in deze crisis het beste besluit is. Op korte en op lange termijn. Onwetend in wat precies de feiten zijn. Dat maakt het ook zo moeilijk.

Ik zie het als bij de complexiteit van tinnituszorg, een interdisciplinaire aanpak is noodzakelijk om een succesvolle oplossing te bieden. Op al die gebieden is specialisme nodig die alle kennis van zaken heeft om het beste besluit te nemen. Geschiedenis, politiek, biologie, virologie, communicatie, psychologie, rechten, zorg en onderwijs, noem maar op, een cocktail van vakgebieden die elkaar in deze tijd hard nodig gaan hebben.

Een serieuze zaak waarbij de aangegeven regels we allemaal ter harte moeten nemen om het virus én de maatschappelijke gevolgen zo veel als mogelijk in te dammen en te beperken. Met daarbij de hoop dat we voor een volgende periode een vaccin hebben ontwikkeld. Want Corona zal vanaf nu voor altijd in ons systeem zijn.

Opdat we straks weer het beste jongetje van de klas mogen zijn en elkaar weer gauw mogen zien en elkaar de hand kunnen schudden.

We weer een normaal leven mogen gaan leiden en ons kunnen drukmaken dat een gezegde “het beste jongetje van de klas zijn” ter discussie gaat staan, want anno 2020 is die niet meer genderproof.

Blijf gezond!

Run for KiKa |Marathon New York 2020

Vanaf nu kan er ingeschreven worden voor het sponsordiner van Team Katie op de Hoge Hotelschool Maastricht.

https://www.runforkikamarathon.nl/jesper-thijssen-team-katie

Jesper Thijssen, een van de marathonlopers, kwam met de vraag naar mij toe of ik voor de veiling een kunstwerk wilde schenken. Een paar zinnen waren voor mij al genoeg om volmondig JA! te zeggen. JA! Ik help mee! En JAZEKER sponsor ik geheel kosteloos een kunstwerk!

De kunstwereld is zo’n bijzondere wereld, kunst kan namelijk alleen bestaan doordat de mens bestaat. Een banaan vastgeplakt met ductape aan een muur kost als kunst meer dan honderdduizend euro, omdat het verhaal erachter schijnbaar zoveel waard is.

https://www.google.nl/amp/s/www.nu.nl/cultuur-overig/6015890/banaan-die-met-ducttape-aan-muur-was-bevestigd-brengt-108000-euro-op.amp

Alleen, wat heeft de mensheid hieraan? Een banaan vastgeplakt aan de muur.

Dat kan anders! Where art meets science.

Vandaar dat ik hoop met het verhaal achter dit kunstwerk een mooi bedrag op te halen voor dit goede doel. Een doel waar wellicht een mensenleven mee te redden is.

Wij mensen kunnen wonderen verrichten, als we maar willen. Kennis en kunde is er al allemaal voorhanden om enge ziektes te bestrijden. Er moet echter wel geld voor zijn om materiaal en wetenschappelijk onderzoek te betalen en steeds weer meer te ontdekken om dat wonderbaarlijke mogelijk te maken.

Alle kleine beetjes helpen, maar hoe mooi zou het zijn om met een passend kunstwerk aan dit goede doel meteen een grote bijdrage te leveren.

Het kunstwerk.

Een vierkant doek van 100 bij 100 cm. Kleur; rood, oranje, vuur. De kleur van kracht, passie, liefde, warmte en licht. De kleur van bloed, bloed dat door onze aderen stroomt, door ons hart. Het leven. En net als in het leven zijn er littekens, de dikke strepen op het doek. Vanuit mijn gevoel zijn die strepen ooit langzaam mijn signatuur geworden, eerst zonder enige bedoeling. Maar later was er een collega psycholoog die mij goed kent en al kijkend naar een van mijn kunstwerken gaf zij terug dat die strepen voor haar een teken zijn van pijn, pijn die geheeld is, net als de korst op een wond, die bescherming biedt. Pijn, emotie, maar ook hierin de mogelijkheid van herstel, de healing. Deze strepen zijn in mijn kunstwerken altijd met goud bedekt. Een gouden laagje, dat staat voor de steun van geliefden om je heen. Familie, kennissen en collega’s die er voor je zijn in tijden dat het moeilijk gaat. Goud, de kleur van rijkdom. Rijkdom, in deze dus niet in geld, maar in al dat wat veel belangrijker is dan geld, een goede gezondheid, familie, vrienden, kennissen die er voor je zijn.

Abstract expressionisme, nietszeggend en toch heel veel. Als de kijker er langer naar kijkt, is er heel veel te zien. In de mysterieuze achtergrond zijn allerlei figuren te zien. En het gouden beeldje sterk op de voorgrond, is als een sculpture in een schilderij. Zo kan iedere bewonderaar er zijn eigen verhaal in vinden.

Ik hoop vurig dat er tijdens deze veiling een kunstliefhebber is die het hart op de goede plaats heeft zitten en een mooi bedrag voor dit kunstwerk over heeft. Een bedrag dat volledig ten goede komt aan dit goede doel. Run for KiKa.

Een kunstwerk dat meer is dan enkel het doek en de verf. Een kunstwerk dat een teken is van kracht, het bieden van hoop, een hart onder de riem steekt bij de initiatiefnemers van dit prachtige project. Een mogelijkheid om er te (kunnen) zijn als mens voor een mens.

Deel het gevoel van kracht en hoop! Laat zien waartoe we als mens in staat zijn om goed te doen. Voor elkaar. Hoe mooi dat kunst hierin de verbinding mag zijn.

“De mooiste ervaring die een mens kan meemaken is het mysterieuze; het is de fundamentele emotie die ware kunst en ware wetenschap creëert.”
Albert Einstein.

Where Art meets Science.

DS20003
100 cm x 100 cm
Acrylics on canvas
© 2020 Dyon Scheijen Art

Vanaf nu kan er ingeschreven worden voor het sponsordiner van Team Katie op de Hoge Hotelschool Maastricht

Datum: 4 april 2020.

Voor reserveringen: mail naar teamkatievoorkika@gmail.com

Genieten van muziek

Reactie op de column “Bangmakerij – Column naar aanleiding van item over geluidsintensiteit bij concerten in Nieuwsuur”.

https://www.hoorzaken.nl/nieuws/bangmakerij-column-naar-aanleiding-van-item-in-nieuwsuur/

Bangmakerij? Zeker niet. Grote zorgen maak ik mij over het feit dat het normaal is om frequenter geconfronteerd te worden met steeds luidere muziek. Een schoolfeestje of studentenparty is geen feestje meer als er niet ook krachtige luidsprekers staan. Dat jongeren nu eerder en vaker worden blootgesteld aan risicovolle geluidsintensiteiten staat als een paal boven water. Dat er een waarschuwing nodig is om deze jongeren bewust te maken van het risico op gehoorklachten en daar naar moeten handelen, een must voor ons vakgebied.

Dus ik ben blij dat collega’s de gelegenheid nemen om hierover verslag te doen. Dat een redactie van Nieuwsuur het item vervolgens zo inkleedt dat er meer aandacht is voor de klacht en de praktijk, dan de deskundige aan het woord te laten om gedetailleerd uitleg te kunnen geven, is aan de journalistiek. Dat is zeker wel een punt van aandacht. Ik heb me na het zien van het item zelf ook voorgenomen om enkel nog publiekelijk op te treden als de media bereidt is om samen een uitzending goed voor te bereiden. En niet zo “even” tussendoor.

In de column, die de collega schrijft wordt er een vergelijk gemaakt met de tandheelkunde. Dat er geen tandarts het gebruik van suikers verbiedt. En advies enkel goed poetsen zou zijn. Tandartsen waarschuwen wel degelijk voor het gebruik van suikers en poetsen alleen is absoluut geen bescherming tegen gaatjes.

En dat het drinken van één glaasje alcohol geen probleem is, ook dat is allang achterhaald. Nieuwe inzichten adviseren om helemaal geen alcohol te nuttigen. Maar het zou eerst een hele cultuursverandering moeten geven om een alcoholvrije maatschappij te creëren. Alcoholgebruik is het nieuwe roken. De trend van alcoholvrij bier en wijn is al ingezet. Drink met mate, is nog steeds het algemene advies.

Maar terug naar ons eigen vakgebied, de impact van luid geluid. Lawaaibeschadiging door luide muziek? Onderzoeken die het niet laten zien? Wellicht niet in het aantal Decibellen op het audiogram, maar dat er een risico is op het ontwikkelen van een tinnitus na lawaai-expositie is mij zonder een wetenschappelijke onderbouwing wel duidelijk. Met de komende carnavalsdagen in het verschiet kan ik er gif op innemen dat de maanden na de carnaval in het spreekuur zich meer mensen melden met gehoorklachten ten gevolge van luide muziek. Niet dat er direct een lawaaidip in de gehoordrempel te zien zal zijn, maar wel de aanwezigheid van een tinnitus of een overgevoeligheid voor externe geluiden. Vaak gebaseerd op de angst dat er iets goed stuk is gegaan in het oor. De angst de voeding is van het probleem en geruststelling en uitleg van geluidshygiene dan een hele goede oplossing is. Onder geluidshygiene versta ik het optimale gebruik van gehoorbescherming, niet te overdreven, op net die momenten dat het ook echt nodig is. Daarbij tevens uitleg welke het beste zijn om te gebruiken en hoe te plaatsen in het oor. Daarbij vooral de verantwoordelijkheid bij de persoon zelf te leggen, want dat volume gaan we nooit en te nimmer kunnen verlagen tot “veilige” niveaus. Het gaat namelijk niet enkel om die luidheid van de muziek. Sowieso willen we muziek voelen, beleven. Dat is ons gegeven, vanuit ons oerinstinct ervaren wij trillingen als iets groots. Experimenten met trilelementen versterken het gevoel alsof het geluid heel erg luid is, daar is denk ik meer te halen. Trilplaten in de vloer, om daarmee het gevoel te geven dat het geluid luid staat. Maar los van luidsprekers en volume. Een gezellige avond met dertig vrienden thuis. Lichtjes muziek op de achtergrond, zal met het cocktailparty-effect en gezelligheid aan het eind van de avond communicatie geven waarbij ieder in elkaars oor moet schreeuwen om elkaar te kunnen verstaan. Daar kan het volume aan dat ene oor ook al gauw boven de 100 dB liggen. Dan is het gebruik van goede gehoorbescherming zelfs een aangename oplossing, niet enkel om de oren te beschermen. Maar vooral om de spraak/ruis verhouding te verbeteren en de gesprekspartners beter te kunnen verstaan. Een positief advies dat geheel niet gericht is op bangmakerij, maar op het verbeteren van de spraakverstaanbaarheid. Voor jongeren is dat vaak een beter argument om hun zelf de keuze te laten maken gehoorbescherming te gaan gebruiken en daarmee minder belerend bedoeld.

Het is goed dat er aandacht is voor dit probleem. Fijn ook dat collega’s de moeite nemen om daar waar uitleg gewenst is acte de présence geven en de media te woord willen staan. Dat er vervolgens kritiek komt van net die collega’s in het vakgebied die zelf ook regelmatig in de media verschijnen en daarmee zouden moeten weten dat media niet altijd het verhaal brengt hoe jezelf dat verhaal bedoeld had en er maar een fractie van overblijft van wat allemaal gezegd is, verbaasd mij die scherpe kritiek. Waar komt die kritiek vandaan? Waarom zijn die collega’s niet ook verheugd dat er überhaupt aandacht is voor dit probleem? Wat wil iemand bereiken met publiekelijk fel kritiek te geven op een gerespecteerd collega?

Dat mij dit zo raakt komt omdat ik heb gezien hoeveel effort en tijd er afgelopen weken door alle vrijwilligers en professionals is ingestoken om de week van het oorsuizen een succes te laten zijn. Dat het zelfs als item wordt meegenomen in Nieuwsuur is dan een kers op de taart voor al dat werk waarbij vooral het grootste doel is; aandacht voor dit probleem.

Willen we jongeren overtuigen van het feit dat het verstandig is om oordoppen te gebruiken bij het uitgaan. Zullen we elk bericht dat er ook maar enigszins op lijkt alsof het allemaal maar meevalt moeten weren. En is het betitelen van een nieuwsitem als bangmakerij naar mijn idee net aan het eind van de week van het oorsuizen een afbreuk van al dat werk er in de afgelopen week van het oorsuizen is ingezet. Zou het zelfs voor net die jongere waar de boodschap voor bedoeld is, een reden kunnen zijn om te denken “Ach, het valt dus allemaal wel mee. Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder. Laat gaan met die luide muziek. Ik leef maar één keer.”

Terwijl het beste advies zou zijn: Geniet van muziek! Dat zeker.

Bij concerten en luide intensiteiten neem af en toe even rust en gebruik oordoppen om de spraakverstaanbaarheid te verbeteren.

Laat je informeren door professionals, ga naar een audicien voor een goed advies. Daar kun je terecht voor goede gehoorbeschermers en mocht je twijfels hebben over je gehoor, ook dat kun je dan bespreekbaar maken en indien nodig zal ook hier de audicien passend advies geven. De audiologische ketenzorg in Nederland is uitstekend. Samenwerking wordt steeds beter en ik heb er alle vertrouwen in dat net die samenwerking een verbetering is voor ons vakgebied.

En net als in het orkest. Ieder instrument is nodig om de muziek te spelen. Zo ook in de audiologie.

https://www.tandarts.nl/nieuws/6091/suiker-slecht-voor-gebit

https://www.nationalezorggids.nl/ziekenhuizen/nieuws/44245-tandarts-waarschuwt-voor-tanderosie-door-mixdrankjes-en-cocktails.html

https://nos.nl/l/2324072

De regen klettert voort

Het regent buiten, we hebben het raam een beetje openstaan, de regen tikt op het raam en op de plastic die nu in de wintermaanden buiten op de tuintafel ligt. Het regent hard, want ik hoor ook dat het water op het terras blijft staan en in de plas water die nu daar ligt klinkt het gespetter van de regen nog luider.

Al deze geluiden geven nu rust. Windgeruis hoor ik en de lamellen bewegen zelfs een beetje en tikken tegen het raam. De wind in de boom buiten, de plastic van de tafel beweegt een beetje. De kerkklok die in de verte slaat, half twaalf.

Al deze geluiden kan ik plaatsen, kan ik in woorden beschrijven, zelfs jij die dit leest zal al deze geluiden herkennen, wellicht dat je ze zelfs hoort, ook al hoor je ze niet echt. Maar deze geluiden kun je je zeker sterk herinneren van ooit die ene keer. Misschien zelfs een mooi moment van regengekletter ergens op vakantie. In een caravan of tent.

Ik ga hier zo bij in slaap vallen, wordt er heerlijk moe van, maar een jaar geleden lukte me dat niet. Toen was de dakgoot nog niet in orde, een lekkage die nog niet gedicht was en zo kon het elk moment inregenen en meer schade geven. De onrust toen hield me uit mijn slaap. Bang dat het helemaal mis zou gaan daar buiten. Als het nog harder zou gaan regenen zou het wel eens een heel groot probleem kunnen gaan geven. Een compleet andere betekenis die aan hetzelfde geluid gegeven werd. Niet makkelijk om toen aan die vakantie te denken, het als een romantisch geluid weg te zetten. Maar ik moest het wel maar gewoon toelaten, kon er het ‘s nachts toch niks aan doen. Wat was het ergste dat zou kunnen gebeuren? Het lek zat enkel boven de garage, binnen in huis zou het toch niet komen. Alles is goed gekomen.

Nu lig ik wakker, omdat dit alles zo duidelijk weergeeft hoe complex ons horen is en ik dit alles hier nu even wil delen. Dit maakt dat complexe meteen zo duidelijk. Dat we onze oren gebruiken om vrijwel continu onze omgeving te checken. Zelfs met onze ogen dicht kunnen we horen wat er allemaal gebeurt. De kleinste bewegingen in de lucht kunnen we waarnemen. Die kerkklok die daar slaat op wel een kilometer afstand kan ik horen. Een trilling die zelfs door de beweging van die geluidstrilling van de regendruppels en windgeruis heen gaat. Zelfs tegelijkertijd een activiteit in de auditieve cortex geeft en mij kan laten horen wat het geluid van de klok is en wat van de vallende regendruppel daar op de plastic die op de tafel ligt. BeWONDERenswaardig toch? Voor zo veel mensen een vanzelfsprekendheid. Heel normaal. Maar wat als je slechthorend bent? De hoortoestellen die ’s nachts uit moeten?

De klok slaat weer, één keer nu, kwart voor twaalf. Ik ga slapen. Morgen weer vroeg op. Gedachten door mijn hoofd. De regen klettert voort…heerlijk.

De banaan met ducttape

“Banaan met ducttape aan de muur is geen kunst. Het kunnen verkopen als kunst en er internationaal het nieuws mee halen, dat is (een) KUNST!”

Nadat ik deze tweet had geplaatst nam een journaliste van radio1 NPO met mij contact op, met de vraag om over dit onderwerp in het radio1-programma “Dit is de Dag” mee te willen praten.

Of ik dan “even” naar de studio kan komen in Hilversum. Meteen aangegeven dat ik in Valkenburg woon en de reistijd mij dan voor dit korte gesprek te veel moeite kost. Een alternatief is dat ik omwille van de geluidskwaliteit naar de studio van L1 kan gaan in Maastricht. Dat is voor mij uiteraard geen probleem.

Maar later die dag komt het bericht dat een ander item belangrijker was die dag. Belangrijker dus dan die banaan en ducttape. 🙂

Die uitnodiging om erover te komen spreken heeft mij wel aan het denken gezet. En het is uiteraard zeker van de gekke dat een banaan die met ducttape aan de muur bevestigd is wereldnieuws wordt.

Is dat dan nu Kunst?!

Kunst, een boeiend onderwerp en ik kan me de ophef heel goed voorstellen.

Het feit dat het deze kunstenaar gelukt is om überhaupt op deze internationale kunstbeurs een kunstwerk te mogen plaatsen heeft met de verdiensten te maken die deze kunstenaar al op zijn conto heeft. Het curriculum vitae dat Cattelan heeft opgebouwd is enorm. Daarmee heeft hij de mogelijkheid gecreëerd om als erkend kunstenaar daar op deze prestigieuze kunstbeurs op die muur min of meer de spot te drijven met kunstverzamelaars. Want enkel het certificaat dat het bewijs is dat specifiek deze kunstenaar dit “werk” heeft gemaakt, enkel dat papiertje maakt dat dit werk van hem in die zin nu als kunst wordt gezien.

Dat er dan kopers zijn die dit voor exorbitante bedragen kopen, is aan deze mensen en zij zijn degene die dit dan eigenlijk als kunst neerzetten. Dat wij het vervolgens dan ook nog uitgebreid gaan bespreken, maakt dit Kunst met een kapitale K.

Wat nu steekt is, dat heel veel kunstenaars die uit passie kunst maken, jaren knokken om gezien te worden, kunst die veel meer effort en tijd kost dan even een banaan met ducttape aan een muur te plakken. Kunstenaars die vanuit het empatisch vermogen of vanuit een hogere sensitiviteit ook geraakt worden door wat er in de maatschappij gebeurt. Net zij zouden dolgraag hun kunst voor dat soort extravagante bedragen willen verkopen om daarmee de wereld een beetje beter te maken.

Genoeg collega’s in de kunstwereld die er alles aan moeten doen om het hoofd überhaupt boven water te houden. Maar ook kunstenaars die pas geroemd worden na hun dood. Hoeveel kennen we er daar al niet van. Het verhaal van Vincent Van Gogh raakt mij hierin het meest.

Van Gogh zelf heeft maar een klein aantal kunstwerken gedurende zijn leven verkocht. Zijn kunst werd toen niet erkend als kunst. Van Gogh was zijn tijd ver vooruit, hij was net iets te vroeg met zijn nieuwe technieken en stijl.

En nu…ga een dag naar het Van Gogh museum in Amsterdam en zie al die duizenden mensen die met zo veel plezier naar zijn werk kijken. Maar zie ook de 3D-prints die nu voor heel veel geld worden verkocht.

Van Gogh had een grote droom, het gele huis in Frankrijk. Waar hij andere kunstenaars zou ontvangen, een plek om met elkaar te genieten en te leren van kunst.

Het is er nooit van gekomen, het geld was er niet.

Dus ja, het steekt om te zien dat sommige in de kunst met een banaan en tape zeer succesvol kunnen zijn en anderen die wellicht met nog een geheel andere passie kunst bedrijven, moeten knokken om überhaupt het materiaal te kopen waar ze de kunst mee kunnen maken.

De kunstenaar Cattelan is in deze geniaal, hij steekt de draak met dit idiote plaatje van een ordinaire banaan en een stukje ducttape, het is de koper die hier de plank volledig mist…of toch niet…want een echte definitie van kunst is er niet.

Immanuel Kant definieert in zijn Kritik der Urteilskraft (1790) een kunstwerk als “Een soort voorstelling die zichzelf tot doel heeft, maar niettemin de mentale beoefening van sociale communicatie bevordert.’

Dat doet dit kunstwerk wel, de mentale beoefening van sociale communicatie bevorderen, we hebben het er allemaal over, maar zo ook de kunstenaar die de drollen van zijn familie bewaard in glazen kistjes. Omdat hij de vorm zo mooi vindt en het als een kunstobject ziet. Ooit lang geleden bij De Wereld Draait Door dit interview gezien, staat forever op mijn netvlies, met een vieze bijsmaak. Giel Beelen was toen de tafelheer en draaide zich demonstratief met de rug naar dit gesprek. Ook hij vond dat hierin de kunst ver te zoeken was.

Het wordt tijd voor een revolutie in kunst. Dat de kopers slash bewonderaars van kunst zich gaan schamen op moment ze dit überhaupt serieus als kunst zien en er dit soort extravagante bedragen voor op tafel wordt gelegd en de essentie van kunst hiermee volledig missen.

De meeste echte kunstenaars hebben een groot hart voor alles wat er in de wereld gebeurt. Met de creativiteit die in hun zit proberen ze dat gevoel in iets vast te leggen, met een medium waar zij talent in hebben, om het in kleur of vorm uit te drukken. Op moment mensen die kunst gaan waarderen en dit “belonen” met een bedrag of een positieve referentie, dan groeit die kunstenaar in zijn zijn.

Triest om de overlevensdrang, de strijd te zien van heel veel pure kunstenaars, nu en in het verleden. De enorme lange weg die kunstenaars gaan om uiteindelijk vaak pas na hun dood de erkenning te vinden die zij verdienen.

Vincent Van Gogh, hij was nog maar 37 toen hij overleed. Maar enkele kunstwerken in zijn leven verkocht, voor de prijs van omgerekend maar een paar duizend euro’s. Miljoenen zijn nu één doek van hem waard.

De dromen die Van Gogh had, wat was hem gelukt als hij toen de waarde had gehad die zijn werk nu heeft?!

Dan was het gele huis daar in Frankrijk de plek geworden om jonge kunstenaars de kans te geven te groeien in hun persoonlijke ontwikkeling. Genoeg andere goede doelen zou hij hebben ondersteund om deze wereld een beetje beter te maken.

Heel veel kunstenaars gaat het aan het hart wat er allemaal vandaag de dag gebeurt. Hun vermogen om alles sterker waar te nemen brengt ook de pijn met zich mee van dat wat nu deze banaan en ducttape oproept. Het contrast van geld en echte kunst is zo groot dat het zelfs wereldnieuws wordt en daarmee de kunstenaar Cattelan die enkel vooral provocerend werk maakt nog meer het podium geeft en zijn werken hiermee meteen in waarde verdubbeld zijn. Met welk gevoel kopen mensen dan deze kunst?

Enkel omdat er dat verhaal achter zit. Het verhaal van de banaan en ducttape die meer dan honderd duizend euro’s kost. Dat verhaal achter dit kunstwerk maakt dit kunst.

Enkel wij mensen hebben deze mogelijkheid om iets dat in eigenlijk geen echte waarde heeft, door het verhaal erachter meteen in waarde te laten stijgen.

Het mooiste voorbeeld is Anton Heiboer, zijn interview bij Ivo Niehe. Wat een reputatie had die man. Ooit in therapie geweest en de behandelend psycholoog die voor toen een werk van hem voor tienduizend guldens kocht, dat was de doorbraak voor Heiboer als kunstenaar. Dat hij daarna bij Ivo Niehe demonstratief een groot blad papier pakt, met twintig potloden tegelijk in zijn hand er wat strepen op zet. Daarna tegen Ivo zegt, tien gulden, dan pakt hij één zwarte stift, zet er “Anton Heiboer” onder en zegt tienduizend gulden. En dat is exact wat hier gebeurt met de banaan en de ducttape.

Het verhaal achter de kunst en kunstenaar, dat maakt de kunst.

Hearing well and being well

A huge compliment to the organizers of this conference! And all the speakers had such an Inspiring lecture! Thank you for that!

As I am now laying at my bed, almost midnight. Just had a glimpse out of the window. From the 37th floor an amazing view over Frankfurt. Seeing all these lights, this skyline, the world, all those people. Living together.

Communication is the most important element that makes all this work!

Hearing each other, listening to stories that have to be told, and the moment one really takes some time to sit down and have a real conversation.

Make it even possible to change this world. Even to make the impossible possible. Cause what I see, is that the knowledge is all there.

Miracles can be possible, if only…

At my ears now playing; KC LIGHTS, featuring Nicole Dash Jones, titel: Change the world.

Amazing listening to this music, all the instruments I can hear, I love to listen to this combinations of strings and voices, drums, hearing all this together and that one can choose in the brain to focus on one instrument, that already is such a miracle, but what to think of this device, here in my hand, my phone, these headphones with Bluetooth connection, Spotify, that gives me access to all the music I want to listen to, I can just with one click on the phone start music on my headphones…

Just imagine! All the people who have made this work! From the artist who composed this music to the dream once Steve Jobs had and made in possible…

How many meetings, discussions, chats with colleagues have there been before all this was real?

And still there is so much we still have to reveal.

Hearing well, being well.

Horen is meer dan enkel de oren!

Ter gelegenheid van de jaarlijkse Seniorendag Valkenburg werd ik door Guy Caelen, voorzitter Seniorenraad Valkenburg, uitgenodigd om een korte lezing te houden op die bijzondere plek daar boven op de Cauberg, Holland casino Valkenburg, met dat prachtige uitzicht over ons Geulstadje, Valkenburg.

Thema’s van de Seniorendagen zijn er steeds op gericht om de eenzaamheid onder ouderen aandacht te geven en daar waar mogelijk aan te pakken. Vierhonderd senioren die ik mocht toespreken.

Eenzaamheid. In het kader hiervan kan zeker het gehoor worden meegenomen. Te vaak dat ik, als klinisch fysicus – audioloog op mijn spreekuur verneem dat mensen met een licht gehoorverlies langzaamaan minder zijn gaan deelnemen aan sociale contacten. Familiebezoeken en feestjes worden niet meer bezocht, want tja ze krijgen toch niets meer mee, zitten maar in de hoek en niemand die gezellig even komt praten, dit alles omdat het spraakverstaan in rumoerige omgevingen steeds moeilijker geworden is. Langzaam geraken mensen in een sociaal isolement en zijn zich er niet van bewust dat het gehoor hierin een hele grote rol speelt. Waarbij vaak dan uit gedegen gehooronderzoek blijkt dat er nog heel veel mogelijk is.

Dat wij elkaar kunnen verstaan komt omdat we elkaar kunnen horen. Ons oorsysteem is geniaal. Op het moment u nu hier deze woorden leest hoort u waarschijnlijk uw eigen ademhaling, als u slikt gaat aan beide kanten de buis van Eustachius even open en weer dicht en maakt dus geluid. Schone lucht komt in uw middenoor terecht en drukverschil tussen buiten en binnen wordt weer opgeheven, handig als u nu in het vliegtuig zou zitten. Maar genoeg andere geluiden nu ook om u heen te horen. Geluiden die 5 minuten geleden nog niet opvielen, neemt u nu bewust waar. Die minuscuul kleine trillingen van geluidsgolven bereiken uw trommelvlies, deze brengt weer de kleinste botjes van het menselijk lichaam in beweging, hamer, aambeeld en stijgbeugel om vervolgens de vloeistof in het  slakkenhuis, de cochlea in in een golfbeweging te brengen. Staande golven ontstaan en haarcellen die overeenkomen met de eigenfrequentie van net die toon in het geluid gaan het sterkst bewegen en op die plek op het membraan van Reisner wordt de beweging omgezet in een elektrisch signaal dat de weg vervolgt langs allerlei knooppunten op het neurale pad richting de auditieve cortex in de hersenenen. In detail kunnen we dit vandaag de dag dus haarfijn beschrijven. Als natuurkundige kan ik het begrijpen, maar de verbazing  blijft, de enorme bewondering hoe al dit zo kan groeien en dat wij als mens het horen zo als vanzelfsprekend nemen, terwijl het net zo ingenieus en wonderbaarlijk is. Sterker nog, horen maakt dat we mens zijn. “Nicht sehen trennt die Mensen von Dingen. Nicht hören trennt die Menschen von Menschen.” Emanuel Kant zei dit heel lang geleden al. Wie wil er niet gehoord worden? Een luisterend oor kan zo veel steun geven in een moeilijke tijd. 

Maar om elkaar in een goed gesprek te verstaan is een goed gehoor nodig. Wat voor velen een zo vanzelfsprekendheid is, blijkt voor anderen niet zo vanzelfsprekend te zijn. Vanzelfsprekend het woord alleen al, geeft aan dat iets dat normaal is, van-zelf-sprekend is. Een licht gehoorverlies is al voldoende om een enorme beperking te ervaren in het spraakverstaan. En op het moment gesprekken moeilijker te volgen zijn, is het vermijden van sociale contacten een logisch gevolg. Feestjes, vergaderingen, recepties, familiebezoekjes zijn echt niet meer fijn om naar toe te gaan. Een sociaal isolement is het uiteindelijke gevolg.

Horen is meer dan enkel de oren. Een luisterend oor is niet enkel luisteren, het is actief luisteren. Rekening houden met elkaars beperkingen, strategische oplossingen, door een rustigere omgeving te zoeken om elkaar beter te kunnen verstaan. Duidelijker articuleren, langzamer praten. Het is niet nodig om tegen iemand die slechter hoort luider te gaan praten, langzamer is een vele betere aanpassing. Vragenstellen en doorvragen. Kleine aanpassingen en oplossingen kunnen zo veel betekenen in net hét gesprek om je als mens te voelen dat je erbij hoort. Grappig, ook hierin weer het werkwoord horen, zonder dat het met gehoor te maken heeft.

Horen is meer dan enkel de oren!

Klimaatverandering

Net terug van vakantie in Italië. Vandaag zwarte zaterdag. De dag dat de meeste vakantiegangers zich verplaatsen op de Autoroute du soleil, Noord-Zuid.

Nog drukker gaat het dus zijn. Het krioelt er afgelopen weken al van mensen. Onderweg op de snelweg, maar ook op weg in de trein naar Cinque Terre. Liggend aan het strand dacht ik, als de mens zichzelf zou zien als een van de diersoorten, dan zouden wij de meest vervuilende en aanwezige diersoort zijn die de omgeving, het milieu, goed aan het verpesten is. Overal laten wij onze sporen achter. Bijna geen enkele plek te vinden waar niet ook de invloed van de mens te zien is. Natuurparken waar wegen zijn aangelegd voor de toerist.

Het was de afgelopen weken in Nederland warmer dan in Italië. Klimaatverandering? Zeker.

Los van de vraag of de mens nu wel of niet schuldig is aan die klimaatverandering, mogen we er überhaupt niet van uitgaan dat de kringloop van de natuur elk jaar weer hetzelfde gaat zijn. Lente, zomer, herfst en winter zou straks wellicht niet meer eens hoeven te bestaan.

Onlangs nog scheerde een groot gesteente tussen aarde en maan door, als deze steen rampkoers aarde had gezet, hadden we die ten eerste veels te laat ontdekt, laat staan dat we dit geweld op tijd hadden vernietigd. De impact van deze joekel had zo die hele natuurlijke cyclus met één klap kunnen veranderen.

Onze planeet is onze ruimtecapsule. Er is geen andere! Alleen is deze ruimtecapsule zo groot dat we de meeste dagen van het jaar er maar “gewoon” van uitgaan dat die er is en we zuurstof en fris water elke dag “gewoon” tot onze beschikking hebben. Maar net als het internationaal ruimtestation ISS is het in stand houden van die harmonie in die hele cyclus, van levensbelang! CO2 in evenwicht met O2. De grootste uitdaging bij Apollo 13 tijdens de terugkeer naar aarde was het herstellen van die balans. Een ingenieuze oplossing werd hun redding.

Maar nu wij. Houston, we have a problem!

Afgelopen maand hebben we schijnbaar alle grondstoffen al verbruikt waarvoor de aarde 1 jaar nodig zou hebben om die grondstoffen weer op te bouwen. Sinds 1970 is dit proces al gaande, langzaam gaat dus alles allemaal op als we zo door blijven gaan. Als een kaarsje langzaam uit.

En dan maar een Trump, Poetin, Wilders en Baudet blijven steunen, mannen die klimaatverandering in z’n geheel ontkennen, van die mannen die wetenschap sowieso niet serieus nemen en meer geld willen geven aan idiote muren bouwen of nucleaire raketten, toys for boys, om elkaar hier op aarde te bestoken. Te laten zien wie de grootste heeft.

Politiek die vast wil houden aan oude tradities en enkel voor “eigen vaderland” wil strijden.

Ze hebben geen enkel idee dat al dat geld hard nodig is om überhaupt deze wereld nog te redden.

Hoe blind is een mens als je nu nog niet ziet dat dit zo niet nog langer kan doorgaan?

Een stijging van de wereldbevolking laat zien hoe zich dit komende jaren nog exponentieel gaat ontwikkelen. In vakjes denken als mijn land en jouw land kan echt niet meer. Straks is het onze wereld, waar we met z’n allen voor moeten vechten. Niet tegen elkaar, maar met elkaar. Wel of niet met gezichtsbedekkende elementen. Dus ook mororrijders zullen gewoon mee moeten kunnen doen en op straat met helm op moeten kunnen lopen. 🙂

8 miljard mensen?! Met alle kennis die we hebben, zou het zeker mogelijk moeten zijn om al die mensen een eigen ruimte te geven, waarin ieder zijn eigen waardig leven kan leiden. Als we ski-oorden kunnen bouwen in de woestijn, de hoogste toppen op aarde als toerist kunnen bereiken, dan is alles mogelijk, toch?

Maar gaan we dat tij nog kunnen keren?

Wereldbevolking ten opzichte van 1970 meer dan verdubbeld, van ca. 3,5 miljard mensen, naar 7,5 miljard.

CO2-uitstoot van de auto is 246 g/km. Naar Italië ongeveer 3000 km gereden, is ca 738 kg CO2. Bijna 1 ton aan CO2 uitstoot.

Eén ton CO2 klinkt als veel. Maar waar kun je dat mee vergelijken? Een goed beeld geeft de hoeveelheid CO2 die een groeiende boom jaarlijks opneemt. Dat is 20 kg. Voor alleen het vervoer naar de vakantie in Italië zijn dus ca 37 bomen nodig. Dus ook ik maak me zeker nu nog schuldig aan de afbraak van deze planeet, ons enige ruimteschip. Langzaam zijn we aan het uitsterven en hebben het niet in de gaten.

Steun maar zo’n Boris Johnson met zijn Brexit om daarmee landelijke op wereldniveau beslissingen te nemen, een Donald Trump met zijn idiote muur en handelsoorlog, Trump is nu ook nog vriendjes met Saoedi Arabië, een poltiek stelsel die enkel meer aan gebruik dan aan duurzaamheid denkt en daarmee klimaatverandering op geen enkele manier aandacht krijgt.

Een skibaan midden in de woestijn, het grootste formule 1 parcours midden in de woenstijn, zo groot dat deze duidelijk zichtbaar is vanuit orbit op satellietbeelden. We kunnen al auto’s laten rijden op accu of waterstof, “milieuvriendelijk”. Productie hiervan is zeker nog niet energieneutraal. En straks die accu’s die het niet meer doen en vervangen moeten worden? Milieubewust?

We zien het gebeuren, kijken er naar en kunnen weinig doen. Dat gevoel heb je als individu. Het gaat niet lukken, alleen, nee, maar wel samen. Eerst een gekke gedachte, een idioot idee, maar later blijkt een geniale vinding. Misschien zijn we als mens nog te redden, maar moeten we het wel zelf gaan oppakken. Voorbeeld geven aan anderen en anderen bewust maken waar we nu staan. Bewust maken van welke invloed zij hierin wel kunnen hebben.

Alles is nog aanwezig! Nu kunnen we er nog iets van maken. Gaat het zo door dan gaan we echt die science fiction movies tegemoet. Blade Runner waarin Rutger Hauer nog een van zijn laatste internationale werken speelde. Dat soort films waarin het oorlog is omwille van grondstoffen. Water en lucht zo schaars zijn er een moord voor te doen. Een episode van Mad Max, realiteit lijkt te gaan zijn.

Een aarde waarin moeder natuur niet meer te vinden gaat zijn, zij is niet meer, enkel nog maar de mens zelf, met al zijn materialistische dingen.

Al eens een pitje vanuit een appel in de grond geduwd en die laten uitgroeien tot een appelboom? We hebben sinds drie jaar nu vier in onze tuin. Kleintjes nog, maar wel al met bladeren. Ze hebben het moeilijk gehad de afgelopen hete dagen. Hafida, mijn vrouw, had ze zo maar in de grond gestopt. Drie jaar geleden nu. Zonder EXTRA aandacht en WATER zouden die kleine boompjes afgelopen periode zijn uitgedroogd en dood zijn geweest. Weg, niet meer mogelijk om tot leven te brengen.

Al eens gekeken naar de genialiteit waarmee een blad aan een boom zit en een mier die er op kruipt de overtollige bladluizen verwijdert? Die mier, hoe geniaal dat kleine schepseltje op de kop zich aan zo’n blad kan verplaatsen? Ongelofelijk. Bouw dat maar eens na!

The circle of life. De harmonie die nodig is om alles draaiende te houden. In de film The Lion King verwoordt Mufasa het grote belang van het instandhouden van de balans tussen eten en laten leven, aan zijn zoon Simba. Zelfs in een soort van kinderfilm weten we het allemaal zo goed te verbeelden, maar de grote massa doet er (nog) niks mee.

Ik heb er voor gekozen om daar waar het kan te laten leven. Milieubewuster te zijn, maar bovenal te kijken naar een manier om de grote massa mee te krijgen. Zodat straks een politiek als een Trump en een Johnson, een Poetin of een Baudet (hij wordt toch nog president), geen kans van bestaan hebben, omdat de grote massa de richting aan geeft waarin wetenschap, het milieu, het geld moet gaan en niet de politiek.

Maar als de grote massa zal gaan zijn van wat we nu op TV zien, verstand op nul en gaan met die banaan, dan zijn we ten dode opgeschreven, dan is het wachten totdat alles op is en verdwenen is. Geen appel meer aan die boom kan groeien, omdat er geen boom meer bestaat. Geen groen blaadje meer te vinden is. Dan is het de survival of the fittest. Waarbij het dan wel de sterkste zal zijn en niet meer de slimste of degene die zich het makkelijkste aanpast. Dat stadium zijn we dan al lang voorbij.

Het is twee minuten voor twaalf, willen we dat tij nog kunnen keren?

Sex én gehoorverlies

Langzaamaan was ze volledig doof geworden. Een cochleair implantaat was uiteindelijk de oplossing voor het verbeteren van het spraakverstaan overdag. Maar in bed moest het hoorhulpmiddel uit. Lastig slapen als je met dat oor op het kussen ligt. In bed was ze dus weer volledig doof. Dat was het moeilijkste. Het niet meer kunnen horen van net die zachte geluidjes van haar man, die vroeger zo fijn waren, maar net bij het meest intieme moment in de relatie, nu die geluiden het meest gemist werden. Er over kunnen praten was moeilijk, sowieso het onderwerp alleen al.

Het is een enorm taboe, sex én gehoorverlies. Nog weinig over geschreven. Terwijl sex een basisbehoefte kan zijn in een relatie.

Beide zijn onderwerpen waarover moeilijk gesproken wordt, omdat het zeer gevoelige onderwerpen zijn. Persoonlijk en heel intiem.

Een gehoorverlies is moeilijk, omdat het er langzaam insluipt en het jaren duurt voordat het echt een groot probleem wordt. En als het een probleem is, is niet duidelijk dat er een gehoorverlies is. Je kunt aan niemand zien hoe slecht die hoort. Daarbij is er in de loop van de tijd binnen een relatie een manier ontwikkeld om met elkaar te communiceren, die heel “normaal” is. De één staat in de keuken met de wasemkap aan, de ander zit in de woonkamer met de TV aan. Vroeger met beide een perfect normaal gehoor een luistersituatie die kan, maar met een licht hoogtonenverlies zo na je vijftigste, waarbij een hoortoestel nog net niet nodig is, is elkaar goed verstaan vanaf die afstand zeker niet meer mogelijk. Vrijwel iedereen verwacht dat dat nog steeds kan. Hoe vaak ik dit voorbeeld in mijn spreekkamer geef, een koppel voor me zit en er zo’n herkenning is van deze situatie, zelfs al bij de lichte gehoorverliezen die we bijna allemaal hebben op middelbare leeftijd, laat staan dat daar een verworven gehoorverlies nog eens bij komt.

Onbegrip in het elkaar letterlijk niet kunnen horen sluipt er langzaam in. Dat het tussen de lakens, op de slaapkamer in het donker steeds moeilijker communiceren wordt, omdat je eenvoudig elkaars lippen niet meer ziet, is dan eigenlijk een vanzelfsprekend gevolg. Het mondbeeld kunnen zien is een must om bij een licht gehoorverlies überhaupt nog iets te kunnen verstaan. In het donker gaat spraakafzien zeker niet meer lukken. Lieve, zacht gesproken woordjes die steeds minder te horen zijn, en daarmee blijft een reactie hierop uit. De ander denkt dat deze reactie of beter gezegd geen reactie een reactie is, maar de lieve woordjes zijn gewoon niet gehoord, een gehoorverlies is de kern van dit probleem, welke echter niet bewust is bij geen van beide partijen.

Hét probleem is namelijk dat de persoon die steeds minder gaat horen, zelf niet hoort wat die niet meer hoort. En de gesprekspartner die spreekt niet kan zien wat de ander niet hoort. Het valt enkel die mensen op die zich hier bij toeval bewust van zijn. Geluiden die bijvoorbeeld voorheen nog duidelijk hoorbaar waren bewust weggevallen zijn. Te denken aan vogels die fluiten, het tikken van een klok, krekelgeluiden op vakantie in Frankrijk, windgeruis van bladeren in bomen, op het moment dat iemand bij toeval aangesproken wordt dat die geluiden er zijn en net dat moment een bewustwording is bepaalde geluiden niet meer te horen, gaan we langzaam checken of het gehoor nog in orde is. Het zijn meestal zachte onbenullige geluiden die eerst wegvallen en daarom niet opvallen.

En net bij sex kunnen deze zachte geluiden, o zo belangrijk zijn. De ademhaling van je partner, waarin je kunt horen dat deze sneller gaat, het een teken kan zijn dat je partner het fijn vindt en zo een versterkende prikkel kan zijn bij sex. Maar meestal begint het ook met zachte geluidjes, een kusje in de nek. Lieve woordjes in het oor. Of tijdens het vrijen zachtjes met woorden aangeven wat lekker is.

Tranen in haar ogen, omdat het moeilijk is het er überhaupt over te hebben. De goede woorden te vinden om dit alles te verwoorden. Aan te durven geven hoe belangrijk net die hele zachte geluiden voor haar zijn.

Dit gesprek ging mij aan het hart. Ik zag hoe moeilijk dit onderwerp voor haar was, met name ook als daar gehoorproblemen nog eens bij komen die moeilijk te peilen zijn. Dit is zo herkenbaar voor velen, daarom is sex én gehoorverlies net iets wat meer aandacht mag krijgen. Niet enkel voor de slechthorende zelf, ook voor de partner. Ik zie allemaal factoren die een grote rol spelen, net bij die combi, sex én gehoorverlies. Het er over hebben is een eerste stap om samen oplossingen te vinden. Het begint bij het bewust zijn hoe belangrijk die in eerste oogopslag onbelangrijke geluiden in de relatie voor elkaar kunnen zijn. Maar deze geluiden zijn zo vanzelfsprekend dat het niet duidelijk is hoe belangrijk ze zijn. Net als de ademhaling die je van jezelf hoort, het slikgeluid van de buis van Eustachius in je keel. Meer dan honderd keer per dag slik je, je hoort het wel, het geluid bereikt je auditieve cortex, maar het valt niet meer op. Slik nu maar eens bewust en hoor wat er allemaal in je keel en oren gebeurt. Geluiden die je normaal helemaal niet bewust hoort, maar er wel degelijk zijn. Zo ook die zachte geluidjes tijdens sex.

Sex is zo dicht bij jezelf, zo intiem dat het ontzettend belangrijk is er met respect en veel geduld hét er gewoon over te kunnen hebben.

Op het spreekuur vraag ik er niet naar, denk zelfs dat geen van mijn collega’s er standaard naar vraagt. Mochten er collega’s zijn die dit wel doen, dan hoor ik dat graag. Het zou wellicht een standaard vraag moeten gaan zijn op ons spreekuur: “Zegt uw partner wel eens lieve woordjes tegen u?”. Zeker waar de partner bij het gesprek aanwezig is, kan dit een moment zijn om het er even over te gaan hebben. Deze op het eerste oog onnozele vraag kan een ijsbreker zijn voor een belangrijk gesprek. Met meteen ook de mogelijkheid om uitleg te geven hoe belangrijk het voor de partner kan zijn die minder hoort. Met respect voor elkaar, een taboe gewoon bespreekbaar maken.

Intiemer kan een relatie niet gaan zijn, het moment het mogelijk is in woorden deze basisbehoefte te kunnen bespreken. Het er samen over te hebben. Bewust er van te worden en samen naar andere creatieve oplossingen te gaan zoeken. En die zoektocht kan zelfs héél leuk en spannend gaan zijn.

In plaats van zachte geluidjes, vooral tast gebruiken. In plaats van woorden, die lichte intieme aanraking van elkaar. En op het moment beide weten dat dit een alternatief gaat zijn, krijgt die subtiele aanraking ook een nog veel sterkere betekenis en kan net dit een trigger gaan zijn voor het begin van de opwinding.

Verlichting, elkaar kunnen zien, de slaapkamer niet geheel donker laten zijn, maar een klein romantisch lichtje laten branden, zo’n klein lampje in het stopcontact kan misschien al voldoende zijn om elkaars gezicht te kunnen zien. Een lampje dat gewoon als het donker is altijd brand, want moet je iets gaan doen om het lichtje aan te maken, kan daardoor die spontaniteit verloren gaan. Net die blik in de ogen, zegt vaak meer dan duizend woorden.

Het allerbelangrijkste is, het er samen over te durven hebben. Samen te bespreken wat de ander mist of net lekker vindt. Misschien nog van het grootste belang om vooral vanuit eigen gevoel aan te geven wat fijn is. Het positief te benaderen.

Geen verwijt naar elkaar, maar net kijken of er alternatieven zijn die beide prettig vinden.

Dit artikel hieronder zette mij aan het denken om dit blog vandaag te schrijven:

https://www.vice.com/nl/article/7xgdnq/hoe-het-is-om-seks-te-hebben-als-je-gehoorschade-hebt